ANKARA (İGFA) – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlanan “Reel Bölümün Döviz Talebi Gelişmeleri” başlıklı tahlil, firmaların döviz talebindeki değişimleri mercek altına aldı.
2021 Ocak-2025 Mayıs periyodunu kapsayan tahlil, firmaların döviz talebinin azaldığını ve gerçek dalın son bir yılda net döviz satıcısı pozisyonuna geçtiğini ortaya koydu.
Analize nazaran, firmaların yabancı para (YP) mevduatlarının toplam mevduat içindeki hissesi, nakdî sıkılaşma ile birlikte 2023 Haziran’daki yüzde 60,7 düzeyinden 2025 Haziran’da yüzde 35’e geriledi. Bu düşüş, firmaların döviz biriktirme eğiliminin zayıfladığını gösterdi. Döviz talebindeki yavaşlama, firmaların spot ve vadeli piyasalardaki döviz süreçleri, dış ticaret gelirleri ve YP kredi kullanımları dikkate alınarak hesaplanan döviz akımı bilgilerinde daha net görülürken, olumlu döviz akımı, firmanın döviz biriktirdiğini; negatif akım ise döviz stokunu azalttığı tabir edildi.
İHRACATÇI VE İTHALATÇI FİRMALAR ORTASINDAKİ FARK
Döviz talebindeki zayıflamanın temel kaynağı net ihracatçı firmalar. Sıkılaşma devrinde ihracat ve YP kredi kullanımı artsa da, bu firmaların döviz satışlarının artmasıyla döviz akımı azaldı.
Net ithalatçı firmaların döviz akımı ise negatif ve yatay seyrederek, döviz muhtaçlıklarının evvelki periyoda misal halde devam ettiğini gösteriyor. 2021-2023 devrinde ithalatçı firmaların döviz alımlarındaki hissesi yüzde 57 iken, bu oran nakdî sıkılaşma ile yüzde 65’e yükseldi. Bu, döviz talebinde ithalat ödemelerinin daha belirleyici olduğunu ortaya koydu.
Analizde son 12 ayda döviz alımı fazla olan bölümlerin güç, araba ticareti, demir-çelik, kimya ve telekomünikasyon üzere ithalatçı bölümler olduğu belritildi.
