İSTANBUL (İGFA) – ABD’de Alabama Yüksek Mahkemesi’nin dondurulmuş embriyoları hukuken “çocuk” olarak tanımlaması, Amerikan hukuk sisteminde geniş çaplı bir tartışma başlattı. Kararla birlikte, Louisiana’da embriyoların yıllardır “hukuk süjesi” olarak kabul edilmesi de tekrar gündeme taşındı. Federal bir çerçevenin bulunmaması nedeniyle bir eyalette embriyo “çocuk” sayılırken öbür bir eyalette “tıbbi materyal” olarak kıymetlendirilmesi, Amerikan hukukundaki keskin ayrışmayı gözler önüne seriyor.
Türkiye’de bu tartışmanın karşılığı ne olur sorusunu yanıtlayan Avukat Özge Özmen Korkut, Türk hukukunda kişiliğin “sağ ve büsbütün doğumla” başladığını hatırlattı. Türk Uygar Kanunu’nun cenini koruduğunu lakin bunun sadece anne rahmindeki bebek için geçerli olduğunu belirten Korkut, “Laboratuvar ortamındaki embriyo Türk hukukunda çocuk olarak kabul edilmez” dedi.
“EMBRİYO ÇOCUK KABUL EDİLİRSE HUKUK ALTÜST OLUR”
Korkut, Türkiye’nin embriyoya “çocuk” statüsü vermesi hâlinde ortaya çıkacak tabloyu, “Tüp bebek merkezlerinde saklanan embriyolar başka birer mirasçı üzere tartışılabilir. Kliniklerde yaşanan aksilikler “çocuğun ölümü” argümanıyla tazminat davalarına bahis olabilir. Sigorta sisteminden aile hukukuna kadar pek çok başlıkta yeni bir düzenleme muhtaçlığı doğar” biçiminde özetledi.
“‘Çocuk’ sözünün hukuksal manasını genişletmek tüm sistemi yine yazmak demektir” değerlendirmesinde bulunan Korkut, bunun zincirleme tesirler yaratacağını vurguladı.
Türkiye’de taşıyıcı anneliğin açıkça yasak olduğunu hatırlatan Korkut, embriyoların çocuk sayılması durumunda bu alanın büsbütün çıkmaza gireceğini söz ederek, “Taşıyıcı anne, diğerinin çocuğunu taşıyan kişi pozisyonuna gelir; yapılan mukaveleler ‘çocuk devri’ olarak kıymetlendirilir. Bu da etik ve türel açıdan büyük problemler oluşturur” dedi.
“EMBRİYO TARTIŞMASI TIBBIN ÖTESİNDE BİR TOPLUM MESELESİ”
ABD kararının Türkiye’deki tartışmayı da hareketlendirdiğini söyleyen Korkut, embriyonun statüsünün artık yalnızca tıbbi değil toplumsal bir sorun haline geldiğini vurgulayarak, “Embriyoyu çocuklaştırmak zorunda değiliz ancak onu yok saymak da tahlil değil. Tüzel düzenlemeler insan onurunu, teknolojiyi ve toplumsal muhtaçlıkları birebir anda gözetmeli” görüşünü savundu.
