ERDOĞAN DEMİR
EDİRNE (İGFA) – Satış sonrası Keşan Ticaret Borsası Başkanı Necmi Kaymaz ile Keşan Ziraat Odası Başkanı Hasan Şen, erken ekimler, Trakya Birlik’in fiyat açıklaması ve piyasadaki fiyat dalgalanmaları hakkında basının sorularını yanıtladı.
KAYMAZ: “KURAKLIK FİYATLARI ÜST ÇEKEBİLİR”
Başkan Necmi Kaymaz, Mart ve Nisan aylarında gerçekleşen erken ekimlerin, hasadın birçok bölgede tamamlanma kademesine geldiğini belirtti. Lakin Keşan Ticaret Borsası’na bu yıl talebin geç oluştuğunu vurguladı.
Kaymaz, Trakya Birlik’in fiyat açıklamasının akabinde piyasada kısa periyodik bir gerileme yaşandığını şu sözlerle ifade etti:
“Trakya Birlik fiyat açıkladığında tam aykırısı fiyatlar bir-iki günlüğüne geriye geldi. Lakin üreticinin malını bekletmesiyle fiyatlar tekrar yükselişe geçti. Kuraklığın tesiriyle fiyatların önümüzdeki günlerde de üst istikametli hareket edebileceğini kestirim ediyoruz. Yağlı tohumlar konusunda ülkemiz, petrol ve doğalgazdan sonra en çok dışa bağımlı olduğu eser kümesinde yer alıyor. Ekim alanlarının artmasına karşın randımanın düşük olması nedeniyle üretim fazlası beklentisinin temkinli karşılanması gerektiğini söyledi. Her vakit fiyattan çok randımana odaklanmalıyız. Lakin Yağlı Tohumlar önümüzdeki hafta içinde fiyatta revize kesinlikle yapacaktır diye düşünüyorum. Beklentiler o tarafta. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin petrol ve doğalgazdan sonra en çok dışa bağımlı olduğu eser yağlı bitkiler. Bununla ilgili de bu sene ülkemizde Ayçiçek ekiliş alanlarının daha fazla olduğu, randımanın düşük olması karşın alanların ekilen alanların daha fazla olmasından kaynaklı üretimde bir fazlalık bekleniyor. Lakin bu oran ne kadar gerçekleşir? Onu da kestirmek şimdiden mümkün değil. Bizim her vakit Hasan Başkan’ın da söylediği, İsmail Başkan’ın da bizlerin de tabir ettiği her vakit fiyattan fazla randıman Natürel üreticinin de faaliyetini sürdürebileceği koşulların da oluşması gerekiyor. Biz bazen öz tenkit yapıyoruz. Sakın bizi kimse yanlış anlamasın. Biz kimsenin moralini bozmak yahut üretimden çıkmasını sağlamak için bunları lisana getirmiyoruz. Fakat sahanın içerisinde gerçekleri, meseleleri ve tahlilleri de lisana getirirken bizi de herkes müsamahayla, anlayışla Lakin ziraat odamızı, fakat sanayi odamızı, lakin bizleri de borsalar olarak hakikat anlamalarını da rica ediyoruz. Yoksa aksilikten, negatiften kimsenin kazanacağı bir ortam yok. Sonra bizlerin lisana getirdiği alandaki olayların gerçekte yerini bulmaması bizleri de kurumlar olarak inançsız hale getirir. Bu türlü bir şeyde hiçbir kurum, başındaki hiçbir yönetici yaşamak istemez.” diyen Kaymaz, üreticilerin sürdürülebilir biçimde faaliyet gösterebilmesi için uygun kaidelerin oluşturulmasının ehemmiyetine dikkat çekti.
ŞEN: “ERKEN EKEN KAZANDI, GEÇ EKEN RANDIMAN KAYBI YAŞAYACAK”
Keşan Ziraat Odası Başkanı Hasan Şen, bölgedeki ayçiçeği hasadının yeni başladığını, lakin Edirne’nin kuzey kısımlarında hasadın son kademeye geldiğini belirtti.
Mart başında yapılan erken ekimlerin, bilhassa kuraklık şartlarında yüksek randıman sağladığını vurgulayan Şen, şunları söyledi:
“Erken eken üreticilerimiz bu yıl çıkarlı çıktı. Geç ekim yapılan ve yağış almayan kıraç bölgelerde ise randımanlar çok düşük. Birtakım çiftçilerimiz yaptıkları masrafı bile karşılayamayacak durumda. Lakin çiftçiler üretime devam edecek, zira öteki geçim kaynakları yok. Bölgemizde Ayçiçeği Hasadı yeni başladı. Artık üstlere gerçek ben üst diyorum Edirne bölgesine hakikat birtakım bölgelerde hasat yarı yarıya sonlara gerçek yaklaşıyor. Zira Ekim Mart’la Nisan ayında ekim oldu. Bölgemizde belirli başlı köylerde, ben evvelce de beyan etmiştim. Bizim aşikâr başlık köylerimizde üretim için ekimler, Mart başlarında ekim gerçekleşti. Bu da 250 bin dekar aralığındaki 2 bin yahut 3 bin dekarın ekilmesi hiçbir şey tabir etmiyordu. Zira beşerler korkuyordu. Fakat kışın getirmiş olduğu, yılın getirmiş olduğu kuraklık nezdinde beşerler kim ektiyse şu anda kazandı. Geç ekenlerde randıman kayıpları olacağını varsayım ediyoruz ancak erken eken bölgelerde ve yağış alan bölgelerde randımanlar tatmin edici düzeylerde. Yani beklenenin üzerinde.
Şimdi birtakım bölgelerde kıraç topraklar var hiç yağmur yağmayan bölgeler var bunlarda randımanlar nitekim işler acısı yani beşerler yaptığı masrafı bırak yani emeğinin karşılığını alın terinin karşılığını alma lüksü yok masrafı alma lüksü yok ancak üreticiler herkes öteki işleri olmadığı için beşerler üretmeye devam edecek bundan hiç kimsenin şeyi tereddüt olmasın ”
Fiyat konusuna değinen Şen, Trakya Birlik’in yağ oranını %44 baz alarak fiyat açıklamasının tartışmalara yol açtığını belirtti:
“Eğer %40 yahut %42 baz alınsaydı evvelki yıllardaki üzere fiyatlarda bu kadar sorun yaşanmazdı. Piyasada fiyatlar kısa müddetli düştü lakin yine Trakya Birlik düzeylerine geldi. Arz-talep istikrarı burada belirleyici oldu. Artık fiyat konusunda daima çelişkili medyada toplumsal medyada olsun ister siyasi medyada olsun daima tenkitler alıyoruz.”
Yani Ziraat odası ne yapıyor? Lider neden açıklama yapmıyor? Açıklamayı yaparken dikkat etmek gerekiyor. Zira sonradan söyleyeceğim bir lafın altından kalkamazsın. Artık kimi bölgelerde sahiden randımanlar yeterli. Neden güzel? Evvelki yıllarda aldığı verimlerin düzeyinde randıman alıyor. Artık fiyat konusuna gelince Trakya Birlik biraz erken açıkladı. Fiyat derdimizin en büyük nedeni de %44 yağ olarak
açıklaması. %40 olarak açıklamış olsaydı yahut %42 demiş olsaydı evvelki yıllardaki üzere pek fazla sorun olmayacaktı. olağan piyasalarda regüle olması için fiyat iki gün aşağı düştü ancak şurada bakıyoruz şuradaki iki günde ticaret borsalarında yahut piyasa kaidelerinde ticaret bazında hiç kimse hiç kimse Yağ oranına bakmadan Fiyatlar Trakya Birliği’nin açıklamış olduğu fiyatlar Düzeylerine geldi Bunun da en büyük nedeni Arz talep sıkıntısı Arz talep olmazsa Hiçbir şey olmaz Evvelki yıllarda bu eserlerde yaşadık Bölgede tüccarlar saldırmadığı vakit Hepsi Trakya Birliği’ye yöneldi”
Şen, üye olmayan bireylerin Trakya Birlik hakkında yorum yapmasını eleştirerek, kurum işleyişinde kararların idare şuraları ve meclisler aracılığıyla alındığını hatırlattı.
“Şimdi Trakya Birliği Şu anki fiyatlarla ayçiçeği eseri alır mı? Borcu olanı alır. Piyasa koşullarında kim
pahalı veriyorsa eserini ona döker çiftçi. Bu türlü bir durum da var. Bir de üye olmayan insanların yorumları bize çok zorumuza gidiyor. Neden üye? Üye değilsin. Trakya Birlik üye kurumu. Üye olan bir kurum. Üye değilsin. Beklenti Trakya Birlik’te. Yani bunlar yorum yapan insanların Bu işlere çok âlâ dikkat etmesi gerektiğini düşünüyorum. Artık bu neye misal biliyor musunuz? Artık Ticaret Borsasının işleyişini Keşan Ziraat Odası’nın yanıt vermesine, soru sormasına misal. Herkes ne
söyleyeceğini, ne yapması gerektiğini, kurumları ne halde yönetmesi gerekiyorsa onların da kurumların da idare konseyleri var, meclisleri var. Bunun için her lider açıklama yaparken idare heyetine, meclisine sormak zorunda. Yani biz söylediğimiz her söylemi kendi ağzımızdan çıkarak söylemiyoruz. Arkadaşlarla tartışıyoruz, konuşuyoruz. Ne söylememiz gerekiyor? Neyi ateşlememiz gerekiyor? Onun karşılığını yarındır öbür gün verilecek üzere yorum yapmamız gerekiyor. Bu mevzuda çok dikkat etmemiz gerektiğini düşünüyorum.”dedi.
ÜRETİM MALİYETLERİ VE DIŞA BAĞIMLILIK VURGUSU
Toplantıya katılan öbür dal temsilcileri de girdi maliyetlerinin yüksekliğine dikkat çekti. Gübre fiyatlarının memleketler arası piyasalara bağlı olarak süratle arttığını ve kolay kolay gerilemediğini belirttiler.
Türkiye’nin yağlı tohum ve gübrede dışa bağımlılığının, hem üretim hem de fiyat siyasetlerini direkt etkilediği söz edildi. Rusya’daki yüksek ayçiçeği ve yağ stoklarının da fiyatların çok yükselmesini engelleyebileceği öngörüldüğünü belirterek, şunları söyledi. “Girdi maliyetimiz, biliyorsunuz bir savaş çıktı. Çabucak gübre %100 zamlandı. Hiç aşağı inmedi. %100 olmadı, %80 oldu. Konutumuzda de %50, %60 kimse vermedi. Şunu da göz gerisi etmemek lazım. Gün geçtikçe üretici üretimden yaşlı nüfusla birlikte üretimden kaçıyor. Türkiye biraz gübre dışı bağımlılıktan kurtulacak. Bir yıl lazım. İki yıl lazım. Natürel ki fiyatları yükseliyor. Yükselmiyor değil.”
YANGIN UYARISI VE ETRAF HASSASİYETİ
Toplantıda ayrıyeten bölgedeki yangın tehlikesine dikkat çekildi. Liderler, geçtiğimiz günlerde Enez’de yaşanan orman yangınına değinerek tüm vatandaşlara şu ihtarda bulundu:
“Kurak periyotta nem oranı çok düşük, otlar ve toprak çok kuru. Küçük bir kıvılcım büyük yangınlara yol açabilir. Bilhassa sigara izmaritlerini tabiata atmayalım, tarlalara girerken ve çıkarken dikkatli olalım.”
SON KELAM: “İNADINA ÜRETMEYE DEVAM”
Başkanlar, tüm aksiliklere karşın üretime devam etmenin ülke iktisadı için zarurî olduğunu vurguladı.
“Üretim, ülkelerin kalkınmasının temelidir. Çiftçimiz verimli olursa hem kendi refahı artar hem de gençler tarıma yönelir. Bu yüzden inadına üretmeye devam etmeliyiz.”
Keşan’da yapılan 2025 yılı birinci ayçiçeği salon satışı, hem piyasa fiyatlarının hem de ziraî verimliliğin geleceği açısından değerli bildiriler verdi.
