İSTANBUL (İGFA) – Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün OECD ve PISA bilgileriyle hazırlanan araştırmaya nazaran; son 30 gün içinde en az haftada bir defa maddi yetersizlik nedeniyle öğün atlayan öğrencilerin oranı yüzde 11’e ulaştı. OECD ortalamasının sadece yüzde 3 olduğu düşünüldüğünde, Türkiye’nin bulunduğu pozisyon dikkat cazibeli bir meseleye işaret ediyor.
Veriler, düşük gelirli ülkelerde parasızlık nedeniyle öğün atlama oranlarının yüksek olduğunu doğrularken; Türkiye’nin, OECD ülkeleri içinde bariz biçimde ayrıştığını gösteriyor. Kamboçya (yüzde 22), Filipinler (yüzde 15), Tayland (yüzde 13) ve Fas’ın (yüzde 12) akabinde gelen Türkiye, gelişmiş ülkelerin çok üzerinde bir risk seviyesi ile karşı karşıya.
Toplum Çalışmaları Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyesi ve Analisti Yağmur Uzunırmak, PISA datalarını son yıllardaki besin enflasyonu ile birlikte kıymetlendirerek Türkiye’de öğrencilerin besin yoksulluğunun derinleştiğini vurguladı.
Uzunırmak, Türkiye’nin uzun müddettir global ortalamanın çok üzerinde seyreden besin enflasyonu nedeniyle çocukların ve gençlerin beslenme şartlarının önemli risk altında olduğunu belirterek şu sözleri kullandı:
“Türkiye, besin enflasyonu açısından son yıllarda global ortalamanın çok üzerinde seyreden bir ülkedir. TÜİK bilgilerine nazaran, besin ve alkolsüz içecekler kümesinde Aralık ayı yıllık değişimi 2022’de yüzde 77.86, 2023’te yüzde 72.01, 2024’te yüzde 43.5 ve 2025 yılı prestijiyle şu ana kadar yüzde 34.8 olarak ölçülmüştür. Buna karşılık Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü’nün (FAO) yayımladığı global besin enflasyonu bilgileri, birebir yıllarda dünya genelinde artış oranlarının sırasıyla yüzde 12.6 (2022), yüzde 5.45(2023) ve yüzde 3.38(2024) düzeylerinde gerçekleştiğini göstermektedir.”
Uzunırmak, FAO’nun global sıralamasının Türkiye açısından çarpıcı olduğunun altını çizerek, “FAO’nun ülke karşılaştırmalarına nazaran Türkiye, 2022 yılında data bulunan 202 ülke içinde dünya)nın en yüksek besin enflasyonuna sahip 5. ülkesi olmuş; Türkiye’nin üzerinde sadece Venezuela, Zimbabwe, Lübnan ve Arjantin yer almıştır. 2024 yılında da tablo değişmemiş, bu kere Sudan, Arjantin, Zimbabwe ve Filistin Türkiye’nin önünde yer almış ve Türkiye 5. sıradaki yerini korumuştur.“ dedi.
PISA bilgileriyle birlikte bakıldığında ortaya çıkan tablonun ağırlaştığını belirten Uzunırmak, “OECD-PISA testleri muhakkak dönemlerle uygulandığından, öğrencilerin besin yoksunluğuna ait en yeni mikro bilgi 2022 yılına aittir. 2022 PISA bilgilerine nazaran Türkiye’de öğrencilerin yüzde 11’i, son 30 gün içinde parasızlık nedeniyle haftada en az bir sefer öğün atladığını bildirmiştir. Lakin üstte özetlenen ve 2022 sonrası devri de kapsayan mukayeseli besin enflasyonu bilgileri dikkate alındığında, Türkiye’de öğrencilerin besin yoksulluğu riskinin 2022’ye kıyasla daha da yükselmiş olabileceği makul bir kıymetlendirme olarak ortaya çıkmaktadır.” diye konuştu.
PISA 2022 verisi hem de son yıllardaki besin enflasyonu, Türkiye’de çocukların ve gençlerin beslenme şartlarının önemli bir toplumsal risk altında olduğunu açıkça gösteriyor. Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün tahliline nazaran besin yoksulluğu, sırf ekonomik bir sorun olmaktan çıkıp eğitim ve fırsat eşitliği açısından kritik bir kırılganlık alanına dönüşmüş durumda.
